Handboek ‘Bewoners-in-the-loop’ gelanceerd in Pakhuis de Zwijger
Professional Output
Dinsdag 23 juni presenteerde het lectoraat Civic Interaction Design het handboek ‘Bewoners-in-the-loop, samen beslissen over AI in de stad’ tijdens een goedbezocht slotevent in Pakhuis de Zwijger. Met de publicatie rondt het lectoraat het vierjarige onderzoeksproject Human Values for Smarter Cities af.
Tijdens de avond stonden publieke waarden, bewonersparticipatie en de inzet van AI en slimme technologie in de stad centraal. Het programma bestond uit een keynote van Marc Steen, een presentatie van onderzoekers Mike de Kreek en Tessa Steenkamp, drie verdiepende panels en de feestelijke overhandiging van het eerste exemplaar aan Ger Baron, CTO van de gemeente Amsterdam.
Het handboek brengt inzichten samen uit vier jaar onderzoek naar de vraag hoe overheden bewoners kunnen betrekken bij gesprekken en besluiten over AI, sensoren, camera’s en andere technologieën in de publieke ruimte. De publicatie biedt praktische handvatten voor beleidsmakers, ontwerpers, onderzoekers en andere professionals die willen werken aan technologie die niet alleen efficiënt is, maar ook recht doet aan publieke waarden zoals privacy, transparantie, zeggenschap en democratische controle.
Een belangrijk inzicht uit het onderzoek is dat participatie zich niet netjes laat plannen. Rollen verschuiven, vragen veranderen en bewoners bewegen zich tussen adviseren, prioriteren, bevragen, tegenspreken en meevormen. Juist daarom is het belangrijk om zorgvuldig na te denken over hoe je participatie organiseert, hoe je de inbreng van bewoners borgt en hoe je publieke zorgen serieus meeneemt in het proces.
Zoals Mike de Kreek tijdens de presentatie verwoordde: “We hebben per ongeluk misschien wel consultants van bewoners gemaakt. Hoe zorg je ervoor dat mensen in zo’n burgerpanel bewoners blijven?”
Het project liet ook zien hoe waardevol ongevraagde participatie kan zijn: momenten waarop bewoners niet alleen reageren op een uitnodiging, maar zelf de voorwaarden van het gesprek bepalen. Dat kan schuren, maar juist daar ontstaat vaak een belangrijk publiek gesprek. Tessa Steenkamp: “Het ontwerp van je technologie moet uitnodigen tot publieke bemoeienis. Of dat nou gevraagd of ongevraagd is. Niet ondoorzichtig, ergens weggestopt.”
Met ‘Bewoners-in-the-loop’ nodigt Civic Interaction Design overheden, ontwerpers en andere betrokken partijen uit om het gesprek over AI, publieke waarden en bewonersparticipatie in de stad verder te brengen.
Auteurs: